چرا یادگیری با خواب بهتر می‌شود؟ نقش مهم خواب در تثبیت حافظه
کلاهبرداری با پیش‌فروش آیفون ۱۸؛ چگونه یک «قیمت استثنایی» میلیاردها تومان خسارت زد؟
به گزارش همیارمردم؛
یک صفحه اینستاگرامی با تبلیغ پیش‌فروش محدود آیفون‌های سری جدید و وعده
«قیمت استثنایی»
توانست تعدادی از شهروندان را به پرداخت وجه ترغیب کند؛ اما پس از دریافت پول، ارتباط گردانندگان صفحه با خریداران قطع شد.
بررسی‌های پلیس فتا نشان داد فردی که پشت این صفحه قرار داشته، با استفاده از شگرد پیش‌فروش محدود، بیش از
۴ میلیارد تومان
از شهروندان کلاهبرداری کرده است.
کلاهبرداری با پیش‌فروش آیفون ۱۸ چگونه اتفاق افتاد؟
ماجرای این پرونده زمانی آغاز شد که تعدادی از شهروندان با مراجعه به پلیس فتا تهران بزرگ اعلام کردند از سوی گردانندگان یک صفحه اینستاگرامی مورد کلاهبرداری قرار گرفته‌اند.
در این صفحه، پیش‌فروش آیفون‌های جدید با قیمتی بسیار پایین‌تر از قیمت معمول بازار تبلیغ می‌شد و همزمان بر
محدود بودن ظرفیت ثبت‌نام
تأکید شده بود؛ موضوعی که می‌تواند مخاطب را برای تصمیم‌گیری سریع تحت فشار قرار دهد.
خریداران پس از مشاهده تبلیغات، مبالغی را برای پیش‌خرید واریز کردند؛ اما پس از پرداخت وجه، دیگر پاسخی از سوی گردانندگان صفحه دریافت نکردند.
کارشناسان پلیس فتا پس از انجام تحقیقات تخصصی، ادمین صفحه را شناسایی و با هماهنگی قضایی وی را در یکی از مناطق غرب تهران دستگیر کردند.
کلاهبرداری بیش از ۴۰ میلیارد ریالی
به گفته سردار داود معظمی گودرزی، رئیس پلیس فتا تهران بزرگ، متهم پس از رونمایی از آیفون‌های سری ۱۸ و با توجه به تقاضای کاربران، صفحه‌ای در اینستاگرام ایجاد کرده بود.
وی با تبلیغ پیش‌فروش تعداد محدودی از آیفون‌های جدید، کاربران را به پرداخت وجه ترغیب می‌کرد و پس از دریافت پول، ارتباط خود را با آنها قطع می‌کرد.
رقم کلاهبرداری در این پرونده
بیش از ۴۰ میلیارد ریال
اعلام شده است.
چرا «قیمت استثنایی» می‌تواند کاربران را فریب دهد؟
یکی از پرسش‌های مهم در پرونده‌های کلاهبرداری اینترنتی این است که چرا برخی افراد با وجود هشدارهای متعدد درباره فعالیت صفحات جعلی، همچنان به فروشندگان ناشناس اعتماد می‌کنند.
امان‌الله قرایی‌مقدم، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه، یکی از عوامل مؤثر در این زمینه را کم‌تجربگی، به‌ویژه در میان نسل جوان، می‌داند.
به گفته وی، افزایش تنوع‌طلبی و توجه به ظاهر و نوع کالاهای مصرفی باعث شده است برخی کالاهای لوکس علاوه بر ارزش مصرفی، به نمادی از سبک زندگی و موقعیت اجتماعی تبدیل شوند.
در چنین شرایطی، تبلیغ یک کالای محبوب با قیمتی پایین‌تر از عرف بازار می‌تواند توجه مخاطب را به خود جلب کند.
فشار اقتصادی و وسوسه خرید ارزان
فشار اقتصادی نیز می‌تواند در تصمیم‌گیری کاربران نقش داشته باشد. فردی که با افزایش قیمت کالاها در بازار مواجه است، زمانی که همان کالا را با قیمتی بسیار پایین‌تر در فضای مجازی مشاهده می‌کند، ممکن است به جای بررسی علت اختلاف قیمت، آن را یک
فرصت استثنایی
تصور کند.
همین تغییر زاویه نگاه می‌تواند زمینه تصمیم‌گیری عجولانه و در نهایت فریب را فراهم کند.
قرایی‌مقدم تأکید کرده است که نمی‌توان چنین اتفاقاتی را صرفاً به طمع یا ساده‌لوحی افراد نسبت داد؛ بلکه عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و رسانه‌ای نیز می‌توانند در این رفتار مؤثر باشند.
کلاهبرداران چگونه اعتماد کاربران را جلب می‌کنند؟
کلاهبرداری اینترنتی همیشه با یک دروغ پیچیده آغاز نمی‌شود. در بسیاری از موارد، چند عامل ساده در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند:
- کالای پرتقاضا و محبوب
- قیمت پایین‌تر از بازار
- اعلام ظرفیت محدود
- تبلیغات حرفه‌ای و تصاویر جذاب
- ایجاد حس عجله برای خرید
- استفاده از ظاهر حرفه‌ای برای جلب اعتماد
ترکیب این عوامل ممکن است باعث شود کاربر احساس کند اگر سریع اقدام نکند، یک فرصت مهم را از دست خواهد داد.
در چنین شرایطی، مهم‌ترین مرحله یعنی
بررسی هویت و اعتبار فروشنده
ممکن است نادیده گرفته شود.
ظاهر حرفه‌ای یک صفحه اینستاگرامی نشانه اعتبار نیست
داشتن تعداد زیادی دنبال‌کننده، انتشار تصاویر حرفه‌ای، فعالیت مستمر یا حتی استفاده از محتوای تبلیغاتی متعدد، به‌تنهایی نمی‌تواند اعتبار یک فروشنده اینترنتی را تضمین کند.
کاربران باید پیش از پرداخت وجه، هویت فروشنده، سابقه فعالیت، مجوزهای لازم، روش پرداخت و شرایط بازگشت وجه را بررسی کنند.
فناوری جلوتر از فرهنگ استفاده حرکت کرده است
به اعتقاد این جامعه‌شناس، یکی از مسائل مهم در این زمینه فاصله میان سرعت رشد فناوری و افزایش سواد رسانه‌ای کاربران است.
ممکن است فردی از جدیدترین تلفن همراه و شبکه‌های اجتماعی استفاده کند، اما همچنان مهارت کافی برای تشخیص یک فروشنده واقعی از یک صفحه جعلی یا یک تبلیغ معتبر از تبلیغ فریبنده را نداشته باشد.
امروزه بسیاری از معاملات در فضای مجازی تنها در چند دقیقه انجام می‌شوند و پول، اطلاعات شخصی و اطلاعات بانکی می‌توانند در مدت کوتاهی جابه‌جا شوند. بنابراین آموزش و افزایش سواد رسانه‌ای کاربران اهمیت زیادی دارد.
بمباران تبلیغاتی چگونه اعتماد ایجاد می‌کند؟
کاربران امروزی ممکن است یک محصول را بارها در شبکه‌های اجتماعی، صفحات فروش، ویدئوها و تبلیغات مختلف مشاهده کنند.
تکرار یک پیام تبلیغاتی می‌تواند باعث شود محصول یا برند برای مخاطب آشنا به نظر برسد؛ اما آشنا بودن یک نام یا محصول به معنای معتبر بودن فروشنده نیست.
همچنین تبلیغ یک کالا توسط افراد مشهور، ورزشکاران یا هنرمندان نیز به‌تنهایی نمی‌تواند اصالت کالا یا اعتبار فروشنده را تضمین کند.
پیش از خرید اینترنتی چه چیزهایی را بررسی کنیم؟
توصیه به بی‌اعتمادی به تبلیغات فضای مجازی به‌تنهایی کافی نیست. کاربران باید بدانند پیش از پرداخت وجه چه مواردی را بررسی کنند.
- هویت و مشخصات فروشنده
- سابقه فعالیت کسب‌وکار
- مجوزهای لازم
- روش پرداخت
- شرایط بازگشت وجه
- قیمت واقعی کالا در بازار
- نشانه‌های هشداردهنده در صفحه فروش
- امکان پیگیری قانونی فروشنده
یکی از مهم‌ترین نشانه‌های هشداردهنده، ترکیب
قیمت بسیار پایین + ظرفیت محدود + درخواست پرداخت سریع
است. چنین شرایطی باید باعث شود کاربر پیش از هرگونه پرداخت، تحقیقات بیشتری انجام دهد.
چرا هشدارهای کلاهبرداری همیشه اثر نمی‌کنند؟
یکی از مشکلات هشدارهای عمومی این است که گاهی کاربران می‌دانند نباید به صفحات ناشناس اعتماد کنند، اما نمی‌دانند دقیقاً چگونه اعتبار یک فروشنده را بررسی کنند.
روش‌های کلاهبرداری نیز ثابت نمی‌مانند و ممکن است پس از شناخته شدن یک شگرد، روش دیگری جایگزین آن شود. به همین دلیل آموزش سواد رسانه‌ای باید مستمر باشد.
قربانی کلاهبرداری اینترنتی فقط «فرد طماع» نیست
در برخی روایت‌ها، قربانیان کلاهبرداری با عباراتی مانند «طمع کرد» یا «ساده بود» توصیف می‌شوند؛ اما بررسی اجتماعی این مسئله نشان می‌دهد عوامل متعددی می‌توانند همزمان بر تصمیم فرد اثر بگذارند.
فشار اقتصادی، تبلیغات مکرر، میل به خرید یک کالای محبوب، ظاهر حرفه‌ای صفحه، توصیه افراد مشهور، احساس محدود بودن فرصت و کمبود تجربه می‌توانند در کنار یکدیگر زمینه تصمیم‌گیری عجولانه را ایجاد کنند.
خانواده‌ها چگونه از فرزندان در برابر کلاهبرداری اینترنتی محافظت کنند؟
آموزش استفاده صحیح از فضای مجازی باید از خانواده آغاز شود. والدین بهتر است به جای صرفاً منع کردن فرزندان از خرید یا فعالیت در فضای مجازی، روش تشخیص صفحات جعلی و تبلیغات فریبنده را به آنها آموزش دهند.
نوجوانان باید بدانند تعداد زیاد دنبال‌کنندگان یک صفحه، تبلیغ توسط افراد مشهور یا قیمت پایین یک کالا، به‌تنهایی نشانه اعتبار فروشنده نیست.
آیا محدود کردن شبکه‌های اجتماعی مشکل کلاهبرداری را حل می‌کند؟
محدودیت دسترسی به شبکه‌های اجتماعی به‌تنهایی نمی‌تواند مسئله کلاهبرداری اینترنتی را حل کند. در کنار مدیریت دسترسی، افزایش سواد رسانه‌ای و آموزش مهارت تشخیص خطر اهمیت زیادی دارد.
کاربر باید بتواند زمانی که با یک پیشنهاد جذاب در فضای مجازی روبه‌رو می‌شود، نشانه‌های خطر را شناسایی کند و پیش از پرداخت وجه درباره فروشنده تحقیق کند.
رسانه‌ها باید روش کلاهبرداری را هم توضیح دهند
اطلاع‌رسانی درباره دستگیری یک کلاهبردار و میزان اموال به‌دست‌آمده از جرم، تنها بخشی از وظیفه اطلاع‌رسانی است.
برای پیشگیری مؤثرتر، باید برای مخاطب توضیح داده شود که کلاهبرداری چگونه اتفاق افتاده، چه نشانه‌هایی وجود داشته و قربانیان چگونه می‌توانستند پیش از پرداخت وجه، خطر را شناسایی کنند.
کلاهبرداری فقط مربوط به آیفون نیست
هرچند پرونده اخیر با پیش‌فروش آیفون ۱۸ مرتبط بوده، اما شگردهای مشابه می‌توانند در فروش کالاهای مختلف مورد استفاده قرار گیرند.
خودرو، تلفن همراه، ساعت، طلا، لوازم الکترونیکی، پوشاک، خدمات و حتی پیشنهادهای سرمایه‌گذاری می‌توانند بهانه‌ای برای ایجاد صفحات جعلی و تبلیغات فریبنده باشند.
همچنین ممکن است کاربر برای خرید یک کالای معمولی وارد یک صفحه جعلی شود و در جریان معامله، اطلاعات بانکی خود را در اختیار کلاهبرداران قرار دهد و خسارتی بسیار بیشتر از مبلغ خرید متحمل شود.
از کوروش کمپانی تا کلاهبرداری با پیش‌فروش آیفون ۱۸
پرونده کوروش کمپانی برای بسیاری از مردم به نمونه‌ای شناخته‌شده از خطر اعتماد به تبلیغات و وعده‌های فروش در فضای مجازی تبدیل شد. با این حال، پرونده‌های جدید نشان می‌دهند که روش‌های کلاهبرداری با تغییر فناوری و رفتار کاربران نیز تغییر می‌کنند.
بنابراین صرفاً شنیدن هشدارهای جدید کافی نیست؛ کاربران باید مهارت تشخیص فریب را یاد بگیرند و پیش از پرداخت وجه، چند دقیقه برای بررسی فروشنده و شرایط معامله وقت بگذارند.
چند دقیقه مکث می‌تواند جلوی یک خسارت بزرگ را بگیرد
در پرونده اخیر، یک صفحه اینستاگرامی با استفاده از وعده پیش‌فروش محدود و قیمت استثنایی توانست اعتماد تعدادی از کاربران را جلب کند و بیش از ۴ میلیارد تومان کلاهبرداری انجام دهد.
این پرونده بار دیگر اهمیت افزایش سواد رسانه‌ای و دقت در خریدهای اینترنتی را نشان می‌دهد. کاربران باید بدانند که
قیمت بسیار پایین، ظرفیت محدود و درخواست پرداخت فوری
می‌تواند نشانه‌ای برای احتیاط بیشتر باشد.
در فضای مجازی، قبل از پرداخت پول چند دقیقه مکث و تحقیق کنید؛ همین مکث کوتاه ممکن است فاصله میان یک خرید موفق و یک پرونده کلاهبرداری باشد.
دیدگاهتان را بنویسید