یک ناو هواپیمابر و ناوشکن ارتش کودککش آمریکا هدف قرار گرفت
نسل Z در جستوجوی حقیقت؛ «افسون نقاب» مرد غزهای
«افسون نقاب» نسل Z را از دنیای خیالی قهرمانهای هالیوودی به سرزمین ابرقهرمانهای واقعی در فلسطین رسانده است.
به گزارش خبرنگار فرهنگی، «ابوعبیده» پیش از شهادت خود را در میان بخشی از امت اسلامی و جوانان مسلمان به چهرهای شناختهشده تبدیل کرده بود؛ چهرهای که سخنانش توجه دوست و دشمن را به خود جلب میکرد. بسیاری از مخاطبان اخبار غزه ترجیح میدادند روایت میدان را از زبان «مرد نقابدار» بشنوند.
درک این علاقه در غرب آسیا و سرزمینهای دردکشیده اسلامی چندان دشوار نیست؛ اما نکته قابل توجه آن است که این گرایش تنها محدود به جوانان مسلمان نبود و شماری از جوانان در کشورهای اروپایی و آمریکایی نیز به ابوعبیده توجه نشان دادند.
این موضوع باعث شد برخی تحلیلها، تصویر ابوعبیده را با قهرمانهای خیالی هالیوودی مقایسه کنند؛ شخصیتهایی مانند «بتمن» که طی دههها در فیلمها، سریالها و بازیهای ویدئویی به عنوان یک قهرمان نقابدار معرفی شدهاند.
از قهرمانهای هالیوودی تا «مرد نقابدار» غزه
بتمن یکی از مشهورترین قهرمانهای نقابدار فرهنگ عامه است؛ شخصیتی خیالی که در شهر گاتهام با فساد و جنایت مبارزه میکند و نمادی از عدالت در برابر بیقانونی معرفی شده است.
در این روایت، علاقه بخشی از نسل جدید به ابوعبیده به عنوان نشانهای از تغییر نگاه مخاطبان به مفهوم قهرمان و حقیقت مورد بررسی قرار گرفته است؛ تغییری که در آن، بخشی از مخاطبان جوان بیش از آنکه به ظاهر حرفهای و کیفیت تولید رسانهای توجه کنند، به روایت و محتوای پیام اهمیت میدهند.
پژوهش درباره واکنش کاربران تیکتاک
در گزارشی که درباره فضای شبکههای اجتماعی منتشر شده، به پژوهشی از یک مرکز تحقیقاتی هلندی درباره واکنش کاربران تیکتاک به تصاویر سخنگوی پیشین ارتش اسرائیل و ابوعبیده اشاره شده است.
در این مقایسه، یک سو تصویری رسمی و حرفهای از «دانیل هاگاری»، سخنگوی پیشین ارتش اسرائیل، قرار داشت و در سوی دیگر، تصاویر ابوعبیده با چهره پوشیده و در شرایطی متفاوت منتشر شده بود.
بر اساس ادعای مطرحشده در این گزارش، واکنش بخشی از کاربران نسل Z نشان داده است که کیفیت ظاهری تصویر لزوماً تعیینکننده اعتماد مخاطب نیست و برخی کاربران جوان نسبت به روایتهای رسمی رسانهای با نگاه انتقادی برخورد میکنند.
در همین زمینه، رقم ۱۳.۵ میلیون پست تیکتاکی نیز در گزارش مطرح شده است؛ با این حال، برای ارزیابی دقیق این آمار و روششناسی پژوهش، بررسی مستقیم مطالعه اصلی ضروری است.
چرا «نقاب» به یک نماد تبدیل شد؟
نقاب ابوعبیده تنها یک پوشش برای پنهان کردن چهره نبود، بلکه به تدریج به بخشی از تصویر عمومی او تبدیل شد. پوشاندن چهره، در کنار ناشناس ماندن هویت شخصی، تصویری نمادین و متفاوت از سخنگوی گردانهای قسام ایجاد کرده بود.
در سالهای فعالیت رسانهای ابوعبیده، چفیه قرمز و نقاب او به عناصر شناختهشده تصویر رسانهای وی تبدیل شدند؛ عناصری که در میان بخشی از مخاطبان فلسطینی، عرب و دیگر نقاط جهان بازتاب پیدا کردند.
«افسون نقاب»؛ مستندی درباره یک نماد
شبکه «الجزیره ۳۶۰» در سالگرد شهادت ابوعبیده مستندی با عنوان «سحر اللثام» به معنای «افسون نقاب» منتشر کرد.
این مستند به مفهوم نقاب و پوشاندن چهره پرداخته و با تمرکز بر تجربه ابوعبیده، چگونگی تبدیل تصویر نقابدار او به نمادی مرتبط با مسئله فلسطین را بررسی میکند.
در این مستند، نقاب از دو زاویه مورد توجه قرار گرفته است: از یک سو ابزاری برای پنهان کردن هویت فرد مسلح و از سوی دیگر عنصری برای ایجاد ابهام، هیبت و شکلگیری یک تصویر نمادین.
ریشه تاریخی استفاده از نقاب در فلسطین
مستند «افسون نقاب» همچنین به سابقه استفاده از نقاب در تاریخ فلسطین میپردازد و آن را به دوره قیمومیت بریتانیا بر فلسطین مرتبط میکند؛ دورهای که برخی مبارزان برای پنهان نگه داشتن هویت خود چهرههایشان را میپوشاندند.
در این روایت، چفیه نیز به مرور از یک پوشش سنتی فراتر رفته و در فرهنگ سیاسی فلسطین به نمادی با معانی مختلف تبدیل شده است.
نقاب؛ فراتر از چهره یک فرد
یکی از نکات مورد توجه مستند این است که نقاب میتواند شخصیت یک فرد را از هویت شخصی او جدا کند و او را به نمادی از یک جریان یا ایده تبدیل کند.
پنهان ماندن چهره، فضای ابهام و اسطورهسازی را حفظ میکند؛ در حالی که آشکار شدن چهره میتواند شخصیت را دوباره به سطح یک انسان عادی بازگرداند.
از همین منظر، تصویر ابوعبیده برای بخشی از مخاطبان فراتر از یک سخنگوی نظامی قرار گرفته و به نمادی رسانهای تبدیل شده است.
تأثیر سخنرانیهای ابوعبیده
مستند همچنین به شیوه سخنرانی ابوعبیده و استفاده او از زبانی مبتنی بر قدرت، هشدار و تهدید میپردازد و بازتاب سخنانش را در میان مخاطبان فلسطینی، عرب، مسلمان و حتی مخاطبان خارج از این جوامع بررسی میکند.
سخنرانیهای او در طول جنگ غزه بارها در شبکههای اجتماعی بازنشر شد و تصویر نقابدار او به یکی از عناصر شناختهشده جنگ رسانهای پیرامون درگیری غزه تبدیل شد.
نسل Z و عبور از ظاهر رسانهای
آنچه در این روایت بیش از همه مورد توجه قرار گرفته، تغییر رفتار بخشی از نسل Z در مواجهه با رسانههاست. نسلی که بخش بزرگی از زندگی خود را در شبکههای اجتماعی سپری کرده و با حجم گستردهای از تصاویر، ویدئوها و روایتهای مختلف مواجه است.
از این منظر، برای بخشی از مخاطبان جوان، ظاهر رسمی، استودیوهای حرفهای و کیفیت بالای تولید لزوماً به معنای معتبر بودن یک روایت نیست و آنها تلاش میکنند روایتهای مختلف را با یکدیگر مقایسه کنند.
در چنین فضایی، «نقاب» ابوعبیده به تدریج از یک ویژگی ظاهری فراتر رفته و برای طرفدارانش به نمادی از روایت مقاومت فلسطینی تبدیل شده است.
«افسون نقاب» و ماندگاری یک تصویر
مستند «افسون نقاب» در نهایت این پرسش را مطرح میکند که چگونه یک چهره پوشیده میتواند تأثیری فراتر از چهره واقعی یک فرد ایجاد کند.
بر اساس این روایت، نقاب ابوعبیده به مرور از کارکرد اولیه خود فاصله گرفته و به نمادی مستقل تبدیل شده است؛ نمادی که برای بخشی از مخاطبان با مفاهیمی مانند فلسطین، مقاومت و مبارزه گره خورده است.
در نتیجه، فارغ از نگاههای متفاوت سیاسی و نظامی به شخصیت ابوعبیده، نمیتوان از تأثیر تصویر رسانهای او بر بخشی از مخاطبان و نقش شبکههای اجتماعی در گسترش این تصویر چشمپوشی کرد.
منبع: بر اساس گزارشها و مطالب منتشرشده درباره مستند «افسون نقاب»
انتشار: همیار مردم
دیدگاهتان را بنویسید